BOERENLUL

Een vakantie doet een mens goed.

Echt waar.

Even afstand van Nederland. Even geen Woo-verzoeken, geen Kansspelautoriteit, geen bestuurders die transparantie prediken vanuit gebouwen waar de ramen kennelijk standaard van matglas worden geleverd.

Even niks.

En dan kom je terug.

Dat is het gevaarlijke van vakantie.

Je kijkt opnieuw.

Ik had beter door kunnen rijden.

Want tijdens zo’n vakantie lees je wat artikelen. Niet vluchtig tussen twee Woo-verzoeken door, maar rustig. Bakkie koffie erbij. En ineens beginnen die artikelen samen één verhaal te vertellen.

Het verhaal van Nederland.

Of beter gezegd:

het verhaal van de boerenlul.

En voor alle duidelijkheid: dat ben ik.

Met trots zelfs.

De hoogopgeleide ontdekt de boerenwijsheid

Ik begon met dit artikel van het AD:

AD – Oud-minister komt met pijnlijke analyse: hogeropgeleiden creëren vooral banen voor zichzelf

Prachtig.

Oud-minister Jo Ritzen komt tot een pijnlijke analyse: hogeropgeleiden creëren vooral banen voor zichzelf.

Kijk.

Daar hebben we dus universiteiten voor nodig.

Een boerenlul ziet dat binnen vijftien minuten als hij een gemiddeld ministerie binnenloopt.

Je hebt een beleidsmedewerker.

Daarboven zit een senior beleidsmedewerker.

Daarnaast zit een strategisch beleidsadviseur.

Die rapporteert aan de programmacoördinator.

De programmacoördinator overlegt met de procesmanager.

De procesmanager maakt een afspraak met de programmamanager.

En als die er samen niet uitkomen, huren ze een extern adviesbureau in met mensen die vorige maand nog beleidsmedewerker waren.

En helemaal onderaan staat Kees.

Kees moet het werk doen.

Maar Kees mag niets beslissen.

Daar heeft Kees namelijk niet voor gestudeerd.

We hebben tegenwoordig vergaderingen nodig om te bepalen wanneer we de volgende vergadering gaan plannen.

En vervolgens vragen we ons af waarom Nederland vastloopt.

Misschien omdat degene die de muur kan metselen buiten staat terwijl binnen twaalf academici vergaderen over de maatschappelijke positionering van de baksteen.

Hennie doet iets verschrikkelijks: hij onderneemt

Toen las ik dit:

de Volkskrant – Multimiljonair Hennie van der Most gaat met zijn Rotterdamse droom ten onder

Hennie van der Most.

Een ondernemer.

Zo’n ouderwets exemplaar.

Die man ziet een gebouw en denkt:

daar kunnen we iets van maken.

Dat is tegenwoordig een gevaarlijke gedachte.

De moderne bestuurder ziet hetzelfde gebouw en denkt:

hier moeten we een integrale werkgroep voor oprichten.

Hennie bouwt.

Hennie investeert.

Hennie neemt risico.

Hennie maakt fouten.

Hennie probeert opnieuw.

Hennie weet ’s avonds meestal wat hij die dag gedaan heeft.

Dat laatste lijkt mij binnen sommige overheidsorganisaties inmiddels een ongekende luxe.

Zijn Rotterdamse droom loopt uiteindelijk stuk.

En daar zit iets ongelooflijk Nederlands in.

We hebben duizenden mensen die beroepsmatig praten over innovatie en ondernemerschap.

Maar zodra iemand daadwerkelijk innoveert en onderneemt, sturen we hem een formulier.

Bladzijde 7 ontbreekt.

Graag opnieuw indienen.

Beslistermijn zes weken.

Verlenging mogelijk.

Wegens drukte.

De boer

En toen kwamen de boeren weer voorbij.

Laat ik hier één ding bloedserieus zeggen.

Een dodelijk ongeluk rond een protest is verschrikkelijk.

Daar valt niets aan te relativeren en helemaal niets aan te lachen.

Een mensenleven is een mensenleven.

Maar daarna komt bij deze boerenlul wel een vraag boven.

Wat kan een boer tegenwoordig eigenlijk nog doen om gehoord te worden?

Te veel stikstof?

Boer.

Klimaat?

Boer.

Mest?

Boer.

Natuur?

Boer.

Droogte?

Boer.

Verkeer vast?

Boer.

Protest?

Boer.

Geen protest?

Dan hoort niemand hem.

En als het vervolgens dramatisch misgaat, klinkt vanuit Den Haag dat protesteren op een snelweg onaanvaardbaar en levensgevaarlijk is.

Dat laatste klopt natuurlijk.

Een snelweg is levensgevaarlijk.

Alleen heeft Nederland daar de afgelopen jaren een nogal ingewikkelde relatie mee gehad.

Want toen las ik deze ook:

De Telegraaf – Politie beëindigt nieuwe blokkade Extinction Rebellion bij A12 in Den Haag

De A12.

Ik dacht dat het een snelweg was.

Blijkt tegenwoordig ook een evenementenlocatie.

Misschien moeten we één revolutionaire regel invoeren.

Een snelweg is een snelweg.

Voor boeren.

Voor klimaatactivisten.

Voor links.

Voor rechts.

Voor trekkers.

Voor spandoeken.

Voor secondelijm.

En zelfs voor hoogopgeleide beleidsadviseurs met een master Verbindend Leiderschap.

Iedereen eraf.

Kijk.

Beleid.

Drie regels.

Geschreven door een boerenlul.

Geen extern adviesbureau nodig.

De verkeerde functie

Premier Jetten liet zich ondertussen deze zomer op allerlei plekken zien.

Prima.

Ook bij evenementen waar aandacht wordt gevraagd voor mensen die zich niet thuis voelen in het lichaam waarin ze geboren zijn.

Daar heb ik geen enkel probleem mee.

Iedereen verdient dezelfde menselijke waardigheid.

Maar door al dat gepraat over mensen die mogelijk in het verkeerde lichaam zitten, kreeg deze boerenlul ineens een andere gedachte.

Misschien hebben we in Nederland een veel groter probleem.

Mensen in de verkeerde functie.

Het lichaam is prima.

Het pak zit goed.

Stropdas keurig.

LinkedIn-profiel uitstekend.

Alleen de kennis die bij de functie hoort, lijkt onderweg ergens zoekgeraakt.

Misschien moeten we daar eens een speciaal loket voor openen.

Het Landelijk Centrum Functietransitie.

“Goedemorgen meneer de voorzitter. Na uitvoerig onderzoek zijn wij tot de conclusie gekomen dat uw competenties onvoldoende aansluiten bij uw huidige functie.”

“O jee.”

“Geen probleem. Maandag begint u bij de plantsoenendienst.”

Kan hij eindelijk na vier jaar beleid eens iets zien groeien.

En dan mijn vrienden van de Ksa

Want natuurlijk kom ik uiteindelijk weer terecht bij mijn vakantieliefde:

de Kansspelautoriteit.

Je kunt boer Henki een week wegsturen.

Maar ware liefde overwint alles.

De Ksa publiceert sanctiebesluiten alsof Albert Heijn de Bonusfolder verspreidt.

Deze week weer een sanctie.

Vorige maand weer een boete.

Last onder dwangsommetje erbij.

Persbericht.

Foto.

Michel zegt iets strengs.

Koffie.

Klaar.

Wie zelf wil kijken naar de sancties van de Ksa kan dat hier doen:

Kansspelautoriteit – overzicht sanctiebesluiten

Daar staat bijvoorbeeld ook de recente zaak tegen Kevenga Limitada, waarbij de Ksa stelt dat via betspino.com zonder Nederlandse vergunning kansspelen werden aangeboden.

Prima.

Handhaven als de wet wordt overtreden.

Daar is een toezichthouder voor.

Maar het wordt voor deze boerenlul interessanter wanneer de burger vragen gaat stellen aan de toezichthouder zelf.

Want dan verandert de snelheid ineens.

Dan moet er zorgvuldig worden gezocht.

Dan moeten documenten worden beoordeeld.

Dan moeten belangen worden afgewogen.

Dan zijn er zienswijzen.

Vakanties.

Agenda’s.

Capaciteitsproblemen.

En natuurlijk het mooiste woord uit de Nederlandse bestuurskunde:

zorgvuldigheid.

Zorgvuldigheid betekent meestal:

u moet wachten.

Als ik te laat ben, heet het termijnoverschrijding.

Als de overheid te laat is, heet het zorgvuldigheid.

Dat verschil leer je kennelijk niet op de boerderij.

Meneer Wildermors

En dan komen we bij een stukje waar ik na mijn vakantie eigenlijk nog steeds met mijn boerenverstand niet bij kan.

De heer R.G.J. Wildermors.

Geen verzonnen naam.

Geen fictief typetje uit deze column.

De heer Wildermors treedt namens de Kansspelautoriteit op en zijn naam is ook gewoon terug te vinden in openbare rechterlijke uitspraken waarin hij de Ksa vertegenwoordigt.

En volgens mijn herinnering en dossier vond de heer Wildermors het tijdens een openbare behandeling bij de rechtbank kennelijk passend om deze boerenlul neer te zetten als bedrieger en leugenaar.

Nou.

Dan wordt het interessant.

Want als een vertegenwoordiger van een Nederlandse toezichthouder iemand in een openbare rechtszaal zulke kwalificaties meegeeft, verwacht deze eenvoudige boer iets heel ouderwets.

Bewijs.

Waar heb ik gelogen?

Welke concrete mededeling was onwaar?

Wanneer heb ik bedrogen?

Wie heb ik bedrogen?

Waar staat het?

Laat maar zien.

Niet moeilijk doen.

Ik ben maar een boerenlul.

Leg het mij uit.

Want “leugenaar” en “bedrieger” zijn geen juridische argumenten.

Het zijn kwalificaties.

En hoe indrukwekkender de functie van degene die ze uitspreekt, hoe groter wat mij betreft zijn verantwoordelijkheid om ze te kunnen onderbouwen.

Misschien is dát wel het echte probleem van iemand die in de verkeerde functie zit.

Niet het verkeerde lichaam.

Niet het verkeerde pak.

De verkeerde kennis van zaken op de verkeerde stoel.

Want iemand in een rechtszaal een leugenaar en bedrieger noemen zonder vervolgens glashelder te kunnen aanwijzen welke leugen en welk bedrog je bedoelt, vind ik intellectueel ongeveer van hetzelfde niveau als het achtereind van een koe.

Er komt geluid uit.

Er komt iets naar buiten.

Maar je moet niet automatisch aannemen dat het inhoud heeft.

En ja, meneer Wildermors, dat schrijf ik bewust scherp.

U vertegenwoordigt geen voetbalvereniging op zaterdagmiddag.

U vertegenwoordigt een Nederlandse toezichthouder.

Daar horen macht, verantwoordelijkheid en zorgvuldigheid bij.

Wie publiekelijk met grote woorden schiet, moet niet verbaasd zijn wanneer degene op wie geschoten wordt de munitie opraapt, bekijkt en vraagt:

waar zit eigenlijk het bewijs?

Deze boerenlul wacht nog steeds.

Misschien ligt het inderdaad aan Henki

Maar inmiddels begrijp ik hoe Nederland werkt.

Te veel stikstof?

Boer.

Te veel mest?

Boer.

Te veel Woo-verzoeken?

Boer Henki.

Lastige vragen?

Boer Henki.

Documenten terugzoeken?

Henki.

Vragen waarom verklaringen en processen-verbaal volgens mij niet lekker op elkaar aansluiten?

Henki.

Vragen welk onderzoek daadwerkelijk is verricht?

Alweer die verrekte Henki.

En als je vervolgens vraagt om bewijs voor de beschuldiging dat je liegt en bedriegt, ben je waarschijnlijk opnieuw lastig.

Ik begin bijna medelijden te krijgen met de Ksa.

Die mensen zouden zonder mij misschien gewoon aan hun werk toekomen.

Hoewel ik na al mijn Woo-verzoeken nog steeds probeer uit te zoeken wat dat werk op sommige momenten precies was.

De pensionado

En ondertussen zit ergens in Nederland een man van 68.

Veertig jaar gewerkt.

Hypotheek afbetaald.

Huisje.

Beetje spaargeld.

Geen ingewikkelde constructies.

Geen fiscalist op Curaçao.

Geen trust op de Kaaimaneilanden.

Gewoon Piet.

Piet trekt op vrijdagavond een fles wijn open.

“Truus, eindelijk. Huis afbetaald.”

Gefeliciteerd Piet.

De overheid heeft uw vermogen inmiddels gelokaliseerd.

Niet schrikken.

Er komt alleen een aanpassing.

Dat is een woord waar iedere Nederlander onmiddellijk zenuwachtig van zou moeten worden.

Wanneer Den Haag zegt dat er “een aanpassing” komt, moet je controleren of je portemonnee er nog zit.

Bernhard

En dan zie je mensen met verstand van bezit en vastgoed bewegen.

Prins Bernhard verkoopt zakelijke belangen.

Officieel omdat hij ruimte wil maken voor nieuwe investeringen.

Prima.

Ik beweer nadrukkelijk niet dat Bernhard geheime informatie heeft.

Ik heb daar geen enkel bewijs voor.

Maar boeren zijn eenvoudige mensen.

Als iemand die jarenlang heel aardig heeft begrepen hoe je met vastgoed geld verdient ineens stenen gaat verkopen, kijkt boer Henki toch even naar zijn eigen schuurtje.

Niet omdat ik denk dat er ’s avonds een geheim telefoontje komt:

“Bernie? Met Den Haag. Niet verder vertellen hè, maar weg met die pandjes.”

Natuurlijk niet.

Dat zou complotdenken zijn.

En mocht zoiets ooit wel bestaan, dan heet het in Nederland waarschijnlijk geen voorkennis.

Dan noemen we het:

een informatievoorsprong binnen een relevant bestuurlijk netwerk.

Klinkt meteen legaal.

Misschien heeft Ritzen gelijk

En dan kom ik uiteindelijk weer terug bij dat eerste artikel.

Ritzen.

Hogeropgeleiden die banen creëren voor hogeropgeleiden.

Misschien zit daar veel meer achter dan alleen werkgelegenheid.

Misschien hebben we een bestuurswereld gecreëerd die voornamelijk met zichzelf communiceert.

Dezelfde universiteiten.

Dezelfde congressen.

Dezelfde adviesbureaus.

Dezelfde termen.

Governance.

Stakeholders.

Transitie.

Integraliteit.

Procesoptimalisatie.

Strategische agenda.

En buiten staat een boer.

“Maar wanneer gaan we het nou doen?”

Ssst.

De deskundigen vergaderen.

Zes maanden Boer Henki I

Daarom stel ik iets voor.

Maak mij zes maanden premier.

Boer Henki I.

Niemand merkt het.

Ik heb ook geen regeerprogramma van 184 pagina’s.

Iedere minister krijgt één A4.

Drie vragen.

Wat is het probleem?

Wat gaat u eraan doen?

Wanneer is het klaar?

Meer dan vier pagina’s antwoord?

Opnieuw.

PowerPoint?

Ontslag.

Het woord stakeholderdialoog?

Drie weken aardappels rooien.

Managementcoach?

Mee.

Externe consultant?

Ook mee.

En iedere topambtenaar één dag per maand een echte baan.

Bouw.

Zorg.

Horeca.

Vrachtwagen.

Boerderij.

Fabriek.

Niet als werkbezoek.

Geen fotograaf.

Geen communicatieadviseur.

Geen veiligheidsteam dat vooraf controleert of de koe politiek neutraal is.

Gewoon om zeven uur beginnen.

Broodtrommel mee.

Acht uur werken.

Misschien ontdekken ze iets revolutionairs.

Nederland draait niet op beleidsnota’s.

Nederland draait op mensen die iets doen.

BOERENLUL

Dus ja.

Noem mij maar een boerenlul.

Graag.

Ik begin het steeds meer als geuzennaam te beschouwen.

Want misschien hebben we juist wat meer boerenlullen nodig.

Mensen die vragen:

Waarom?

Waarom kost dit zoveel?

Waarom duurt dit zo lang?

Waarom geldt een regel vandaag wel en morgen anders?

Waarom kunnen we iemand publiekelijk leugenaar en bedrieger noemen, maar wordt het ingewikkeld zodra diezelfde persoon vraagt waar het bewijs daarvoor ligt?

Waarom hebben we steeds meer mensen die controleren en steeds minder mensen die uitvoeren?

Waarom moet iemand die veertig jaar gewerkt en gespaard heeft zich bijna verontschuldigen omdat zijn huis eindelijk van hemzelf is?

Waarom kan een ondernemer sneller een gebouw neerzetten dan een overheid een besluit schrijven?

En vooral:

wanneer zijn we gaan geloven dat een hoge functie automatisch betekent dat degene die erop zit ook weet wat hij doet?

Misschien moeten we daar eens mee stoppen.

Niet links worden.

Niet rechts worden.

Gewoon wakker worden.

Want als straks de boer verdwenen is, de ondernemer ermee ophoudt, de pensionado zijn bezit verkoopt en de gewone burger concludeert dat werken, sparen en risico nemen weinig zin meer heeft, blijven uiteindelijk nog twee beroepsgroepen over.

Managers.

En mensen die managers coördineren.

Dan wens ik ze veel succes met de oogst.

Groeten,

Boer Henki

De boerenlul.

PS voor de heer Wildermors: mocht u het bewijs voor die leugenaar en bedrieger nog ergens tegenkomen, deze boerenlul houdt zich aanbevolen. Een Woo-verzoek lijkt mij daarvoor wat overdreven.